Skip to content

Sut y daethom y brifysgol orau yn y DU am gynaliadwyedd

Rachel Roberts featured image
Rachel Roberts featured image

Mae Prifysgol Metropolitan Caerdydd wedi ei raddio y brifysgol orau yn y DU am gynaliadwyedd yng Nghynghrair Gwyrdd People and Planet 2022/23, gan ein gwneud y Brifysgol cyntaf yng Nghymru i gipio’r anrhydedd hon.

Mae Met Caerdydd wedi bod yn dringo Cynghrair Gwyrdd People and Planet yn raddol dros y blynyddoedd diwethaf – gan ddringo 63 o lefydd ym mis Rhagfyr 2021, pan gafodd ei rhestru’n gyntaf yng Nghymru a’r pumed ar y cyd yn y DU, allan o 154 o brifysgolion a aseswyd.


Sut mae’r gynghrair yn cael ei hasesu?

Cynghrair Gwyrdd People & Planet yw’r unig dabl cynghrair gynhwysfawr ac annibynnol o holl brifysgolion y DU sydd wedi’u rhestru gan berfformiad amgylcheddol a moesegol. Mae’r broses yn arolwg blynyddol o holl brifysgolion y DU, gan asesu perfformiad ‘amgylcheddol a moesegol’ yn erbyn eu methodoleg benderfynol. Nid yw prifysgolion yn dewis cymryd rhan, gan fod y fethodoleg yn seiliedig ar wybodaeth a gyhoeddwyd ar wefannau prifysgolion a’u data Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch (HESA). Mae methodoleg y gynghrair yn seiliedig ar dros 100 o ddangosyddion, wedi’u grwpio’n 14 pennawd sy’n profi ymrwymiad, polisi a pherfformiad mewn cynaliadwyedd.


Beth yw’r broses?

Dechreuodd y broses nôl ym mis Ebrill gyda chyhoeddi methodoleg newydd. Cwblhawyd dadansoddiad bwlch a’i gyflwyno i’r Pwyllgor Amgylchedd, Ystadau a Chynaliadwyedd ym mis Mai. Roedd hyn yn cymharu’r wybodaeth a gyhoeddwyd ar hyn o bryd yn erbyn y fethodoleg; er mwyn sicrhau bod yr holl wybodaeth a gyhoeddwyd gan y wefan yn gyfredol ac yn parhau i fodloni’r meini prawf, a hefyd i dynnu sylw at feysydd oedd angen eu gwella.  Rhoddodd y dadansoddiad bwlch grynodeb o berfformiad disgwyliedig y Brifysgol yn erbyn y fethodoleg; roedd yr asesiad yn cynnwys lle’r oedd y Brifysgol naill ai’n cyfarfod neu roedd disgwyl iddo fodloni’r meini prawf, yr ardaloedd hynny a oedd yn newydd neu na chafodd eu bodloni (yn llawn) y llynedd a rhagweld perfformiad HESA/EMR. Nid yw dadansoddiad y bwlch yn union wyddoniaeth ac fe ddarparodd arwydd o’r perfformiad tebygol, ac yn amodol ar asesiad P&P o’r wybodaeth gyhoeddedig. Mae gosodiadau terfynol y gynghrair hefyd yn ddibynnol ar gynnydd yr holl brifysgolion eraill sy’n cael eu hasesu.

Cafodd yr asesiad arolwg ei gynnal rhwng mis Gorffennaf ac Awst 2022, ac yna apeliadau ym mis Medi gyda’r canlyniad terfynol (cynghrair) yn cael ei gyhoeddi ar 6 Rhagfyr.

 

Prif lwyddiannau cynghrair eleni

  • Cwblhau adolygiad a diweddaru’r wefan
  • Adnewyddu’r achrediad Masnach Deg, ar y cyd ag Undeb y Myfyrwyr, Gwasanaethau Masnachol – Arlwyo a Lletygarwch, Print Studio a Chynaliadwyedd.
  • Gwelliannau yng ngwobrau’r Sustainable Restaurant Association (SRA) 3 seren aur – gwelliant parhaus o sgôr o 78% yn 2019 i 80% yn 2022 ar gyfer Gwasanaethau Masnachol.
  • Parhad prosiectau yn y byd Real a lleoliadau gwaith i fyfyrwyr gyda’r rheolwr ymgysylltu cynaliadwyedd. Mae myfyrwyr yn cynorthwyo i weithredu newidiadau cynaliadwyedd ar y campws, cyfrifo carbon data teithio, hyfforddiant llythrennedd carbon ac achrediad Masnach Deg.

 

Mae gan y Brifysgol osodiadau adnewyddadwy ar y campws, gan gynnwys paneli solar, paneli thermol solar, pympiau gwres ffynhonnell aer ac mae wedi ymrwymo i dariff ynni gwyrdd ar gyfer ei thrydan ar y ddau gampws. Mae’r Brifysgol yn rhedeg llawer o fentrau eco-gyfeillgar, gan gynnwys: dyddiau cymunedol; beiciau rhent y gellir eu gwefru; gwasanaeth bws â chymhorthdal i staff a myfyrwyr; a phedwar cerbyd trydan fel rhan o’i fflyd. Mae Met Caerdydd hefyd yn trefnu casglu cwpanau coffi untro; ail-ddefnyddio offer swyddfa / dodrefn, rhoi i ysgolion ac elusennau lleol; caffis trwsio am ddim; a chasglu sbwriel yn y gymuned.


Beth nesaf?

Bydd y broses yn dechrau eto ym mis Ebrill gyda chyhoeddi methodoleg newydd P&P. Bydd hwn yn cael ei adolygu a’i asesu a byddwn yn ail ymweld â’r meysydd lle nad oeddem yn gallu sgorio ar gyfer y gynghrair gyhoeddedig gyfredol hon, wrth gyflwyno mentrau cynaliadwy, gwella perfformiad a diweddaru gwybodaeth ar ein gwefan. Mae’r data perfformiad ar gyfer HESA flwyddyn ar ei hôl hi, felly gall gweithredu gwelliannau ystadau gymryd hyd at 18 mis i ddwy flynedd i’w weld mewn data perfformiad.

Mae lansio a chyhoeddi Strategaeth 2030 – y cynllun strategol newydd, yn sicrhau bod cynaliadwyedd mewn ffocws gadarn drwy nodi ‘Dyfodol Carbon Isel’ yn un o’r pum blaenoriaeth strategol ar gyfer y brifysgol. Dylai gwelliannau yn lefelau defnydd ystadau wella ynghyd â datblygu ‘Campws 2030’ sy’n cynnwys targedau uchelgeisiol ar gyfer creu ystâd garbon sero net erbyn 2030.


 

Darganfod mwy am gynaliadwyedd